İçindekiler
Ortodonti
Ortodonti
Ortodonti; dişlerdeki kapanış bozuklukları ile çapraşıklıkları düzelten, diş, çene ve yüz kompleksinin uyum ilişkilerini ele alan, oluşma ihtimali olan uyumsuzlukları önlemeye çalışan ve var olan uyumsuzlukları tedavi eden diş hekimliği uzmanlık dalıdır.
Ortodonti nedir?
Ortodonti uzmanlığı, 5 yıllık diş hekimliği eğitiminin ardından 4 yıllık uzmanlık eğitimini kapsar. Bu eğitimi tamamlayan diş hekimine ortodontist (ortodonti uzmanı) denir.
Ortodontik tedavi; ağızdaki mevcut probleme göre hareketli apareyler, fonksiyonel apareyler ve sabit mekanikler gibi çeşitli yöntemler kullanılarak çapraşıklıkların, kapanış problemlerinin ve iskeletsel uyumsuzlukların giderildiği tedavidir. Yalnızca estetik amaçla uygulanabildiği gibi ağız, diş ve çene sağlığını korumak için de uygulanır.
Kimlere uygundur?
Ortodontik tedavi için yaş sınırı yoktur; diş ve çevre dokular sağlıklı olduğu sürece her yaşta uygulanabilir. Ortodontik problemlerin başlıca nedenleri şunlardır:
- Genetik etkenler: İskeletsel uyumsuzluklar, çene darlığı, çapraşık dişler, yer darlığı nedeniyle gömülü kalan dişler ve açık kapanışlar genetik olarak çocuklara geçebilir. Ortodonti uzmanları büyüyen çocuklarda bu sorunların oluşacağını veya artacağını öngörebilir; bu nedenle çocuklarda 7 yaşından itibaren ortodontik muayene yapılmalıdır.
- Kulak burun boğaz sorunları: Büyüyen çocuklarda ağızdan nefes almaya yol açan geniz eti problemleri ya da alerjik rinit gibi nedenlerle süren burun tıkanıklığı, üst çene darlığına bağlı ön açık kapanış gibi iskeletsel uyumsuzluklara neden olabilir.
- Alışkanlıklar: Bebeklik döneminde biberon ve emzik kullanımının uzun süre bırakılamaması, çocukluk dönemine uzayan parmak emme gibi alışkanlıklar diş ve çene yapısında bozulmalara yol açabilir. Böyle durumlarda en kısa zamanda bir ortodonti uzmanına muayene olunmalıdır; aksi halde yetişkinlikte çene ameliyatına varan uzun ve zorlu bir tedaviye ihtiyaç duyulabilir.
- Süt dişlerinin erken kaybı: Süt dişi, alttan gelecek daimi dişin sürme zamanından önce düşerse daimi dişlerde çapraşıklık olasılığı ortaya çıkar; bunu önlemede koruyucu diş hekimliği önem kazanır.
Süreç nasıl işler?
Kliniğimizde uygulanan ortodontik tedavi seçenekleri:
Konvansiyonel metal braketler
Paslanmaz çelikten üretilen metal braketlerle uygulanan yöntemdir. Braketler, tedavinin başında her bir dişe yapıştırılan küçük parçalardır ve dişe kuvvet uygulayan teli dişe bağlı tutar. Braketlere takılabilen renkli lastiklerle tedavi daha eğlenceli hale gelebilir.
Kapaklı braketler
Ortodontik tedavilerin uzamasına neden olan sürtünme kuvvetini en aza indirmeyi amaçlayan sistemdir. İçinden geçen teli sıkıştırmadan, serbestçe tutabilir.
Porselen braketler
Metal görünümünden rahatsız olan hastalarda tercih edilen, genellikle seramikten üretilen ve daha az görünen şeffaf braketlerle uygulanan yöntemdir. Teflon kaplı beyaz tellerle metal görüntüsü de önlenebilir. Bu seçenekte ağız hijyeni daha fazla önem kazanır.
Şeffaf plaklar
Estetik kaygısı olan hastalar için önerilebilecek, “telsiz ortodontik tedavi” olarak bilinen yöntemdir. Ayrıntılar şeffaf plak tedavisi sayfasında.
Lingual braketler
Dişlerin iç yüzeylerine, yani dil tarafına yapıştırılan braketlerle uygulanır. Dişlerin dış yüzeyinde tel bulunmadığından dışarıdan fark edilmesi zordur; estetik kaygısı olan hastalar için uygun bir seçenektir.
Kaç seans sürer?
Dişlerin ve dişlerle ilişkili yapıların zarar görmemesi için uygulamalar belirli aralıklarla, genellikle ayda bir kez yapılır. Tedavi ortalama 24-30 ay sürer; süre vakanın durumuna ve seçilen yönteme göre değişir.
Sık sorulan sorular
Ortodontik tedavi nedir?
Dişlerin çeneler üzerindeki konumlarının düzeltilmesi için genellikle dişlerin üzerine braket adı verilen parçaların yapıştırılması ve tellerin kullanılmasıyla gerçekleştirilen bir tedavidir. Gerekli olduğu durumlarda diş çekimleri de yapılabilir.
Ortodontik tedavi neden uzun sürer?
Ortodontik tedavi sürecinde dişlerin ve dişlerle ilişkili yapıların zarar görmemesi için uygulamaların belirli aralıklarla yapılması gerekir. Bu nedenle uygulamalar genellikle ayda bir kez yapılır ve tedavi ortalama 24-30 ay sürer.
Ortodontik tedavim bittikten sonra dişlerim tekrar bozulur mu?
Teller çıkarıldıktan sonra dişlerinizin iç tarafına takılan ince sabitleme (retainer) telleri, dişlerinizin yeni konumunda kalmasını sağlamak için kullanılır.
Ortodontik tedavimin başarısız olma ihtimali var mı?
Tedavinin başarısında hastanın gösterdiği özen önemlidir. Dişlerinize ve braketlerinize iyi bakmalı, ortodontistinizin talimatlarına uymalı ve randevularınıza düzenli gelmelisiniz. Tedavi sırasında genel diş ve dişeti muayenesi için diş hekiminizi düzenli olarak ziyaret etmelisiniz.
Dişlerin çapraşık çıkma sebebi nedir?
Çene küçük, dişler daha büyük olabilir ya da dişler düzgün çıkmayabilir. Erken süt dişi kaybında, alttan gelecek daimi dişlerin yeri korunmadığı için çapraşıklık oluşabilir.
Tel takılırken veya takıldıktan sonra ağrı duyacak mıyım?
Braketlerin yapıştırılmasının ve rutin kontrollerin ardından 3-5 gün hafif ağrı olabilir. Braketler yanakların veya dudakların iç kısmına sürtünerek yara oluşturuyorsa ortodontistinizin vereceği ürünler kullanılabilir.
Şeffaf braketlerle tedavi neden daha uzun sürebilir?
İlke olarak her iki braket tipinde de tedavi süresi aynıdır. Ancak şeffaf braketler porselenden yapıldığı için daha kırılgandır. Kırılmalar kullanıma bağlı olabileceği gibi, bazen uygulanan kuvvet de braketin kırılmasına yol açabilir. Kırılan braketlerin değiştirilmesi ve dişlerin yeniden seviyelenmesi gerekebilir; bu da tedavi süresini uzatabilir.
Son güncelleme: Editör: Dent4 Levent Ağız ve Diş Sağlığı, dent4levent@gmail.com